Phụ gia thực phẩm: Lợi và hại?

  16/03/2016

  Nguyễn Hữu Tài

Ngày nay thì nhu cầu của con người ngày càng tăng cao, không còn là ăn đủ no, mặc đủ ấm nữa mà còn là ăn ngon, mặc đẹp. Chính vì thế, nhiều người vì lợi ích cá nhân mà bỏ mặc sức khỏe người tiêu dùng. Trong đó không thể không nhắc đến phụ gia thực phẩm, một trong những vấn đề đang nhức nhối hiện nay.

Phụ gia thực phẩm là một chất được thêm vào thực phẩm để thay đổi một cách nào đó trước khi thực phẩm được tiêu thụ. Phụ gia gồm chất bảo quản để kéo dài tuổi thọ, hương liệumàu sắc để cải thiện hương vị và hình thức, và chất bổ sung dinh dưỡng như vitamin và khoáng chất. Các thành phần như muối, đường, giấm và gia vị tự nhiên cũng được xem là phụ gia thực phẩm. Các nhà sản xuất thực phẩm sử dụng khoảng 14.000 chất phụ gia để làm thực phẩm tươi hơn, hấp dẫn hơn hoặc để lâu hơn. Trong khi một số phụ gia vô hại, những chất khác có thể gây từ phát ban, hen suyễn đến buồn nôn, đau đầu và nguy cơ dẫn đến nhiều loại bệnh.

Phụ gia thực phẩm có lợi như thế nào?

Đầu tiên phải kể đến những loại phụ gia thực phẩm mà chúng ta đang ăn hằng ngày như: muối, đường, bột ngọt, dấm, vani,…. Có đến 32 chất màu phụ gia được cho phép sử dụng trong chế biến thực phẩm, 25 chất màu thực vật và 7 chất từ sinh tổng hợp. Chất màu giúp phục hồi lại màu sắc nguyên thủy của thực phẩm vốn bị phai lạt, biến sắc trong quá trình chế biến, hoặc tạo ra một màu đặc trưng, dễ nhận biết, “bắt mắt” và hấp dẫn hơn.

Phụ gia thực phẩm giúp thay đổi bề ngoài của thực phẩm. Làm cho món ăn có độ ẩm như chất nhũ hóa lecithin ở sữa, lòng đỏ trứng, đậu nành, glycerin giữ độ ẩm và các gia vị trong dầu giấm, bơ đậu phộng... , chất chống khô cứng, hơi phồng lên và gia vị không dính với nhau như calci silicate, silicon dioxyd. Các chất này có tác dụng ngăn bột, đường, muối hút nước rồi dính lại với nhau. Chất làm bột nở, như muối bicarbonate, bột nở, natri phosphat hoặc một vài loại men, được dùng khi làm bánh nướng, bánh mì… giúp cho bánh mềm xốp, nhẹ hơn.

Đặc biệt chúng còn có thể bảo quản thức ăn khỏi bị nấm mốc, ôi thiu trong điều kiện không tốt như vitamin E bảo vệ các loại dầu thực vật, vitamin C bảo quản rau trái đóng hộp, phoóc môn, borat khử trùng sữa, thịt, bơ.., diêm tiêu thịt muối, lạp xường, giăm bông.. muối, nước mắm để ướp, ngâm thịt…Việc sử dụng các chất chống vi sinh vật giúp ngăn chặn nguy cơ bị ngộ độc thực phẩm do các vi sinh vật gây nên, chất chống oxy hóa được sử dụng để ngăn chặn sự phát triển củ mùi thối có nguồn gốc từ sự oxy hóa các thành phần có trong thực phẩm làm tăng giá trị dinh dưỡng cho sản phẩm.

Bên cạnh đó, trong một số trường hợp thì phụ gia thực phẩm còn giúp giảm chi phí và tăng lợi nhuận.

Vậy tại sao con người vẫn thường hay lên án phụ gia thực phẩm?

Bản chất phụ gia thực phẩm là có lợi, nhưng hại do chính con người tạo ra. Chính vì phụ gia có quá nhiều công dụng, giúp giảm chi phí và tăng lợi nhuận nên con người không còn quan tâm đến sức khỏe người tiêu dùng dẫn đến xảy ra rất nhiều trường hợp ngộ độc thực phẩm.

Sử dụng các loại chất cấm trong thực phẩm: Hiện nay, nhiều nhà chăn nuôi, sản xuất thực phẩm đã bất chấp luật pháp, nguy hại cho người tiêu dùng đã “liều lĩnh” dùng những chất trước đây cho phép dùng nay đã cấm như phoóc môn, hàn the, thạch cao… và nghiêm trọng hơn là đem dùng những hóa chất cấm dùng trong thực phẩm, thậm chí là những chất độc như phân urê, melamin, malachite, tinopal… cho vào thực phẩm “vô tư”.

Dùng vượt quá ngưỡng cho phép: Các phụ gia khi sử dụng quá liều lượng trong một thời gian dài sẽ gây ra các ngộ độc hóa học. Việc này đặc biệt có liên quan đến phản ứng quá nhạy cảm của một số người đối với một phụ gia ngay cả khi nó được sử dụng ở mức an toàn. Ví dụ: Diêm tiêu được cho phép dung để bảo quản và tạo màu cho lạp xường, giăm bông... nhưng nếu quá liều dễ gây độc cho gan, thận, làm suy hô hấp và có thể tử vong… Ngay cả đường, muối ăn thông thường, nếu ăn nhiều quá có thể bị béo phì, đái tháo đường, tăng huyết áp…